บทที่ ๖ ฮุกุ่มนูนตายและตันวีน

ฮุกุ่มนูนตายและตันวีน (สระซ้อน) نْ ً ٍ ٌ ถูกแบ่งออกเป็น ๕ ชนิดไดแก่

๑.อิซฮาร

๒.อิคฟาอฺ

๓.อิกลาบ

๔.อิดฆอมบิลาฆุนนะฮฺ

๕.อิดฆอมมะอัลฆุนนะฮฺ

อิซฮาร

อิซฮาร ตามรากศัพท์หมายถึงเปิดเผยชัดแจ้ง ส่วนความหมายในเชิงของนักปราชญ์หมายถึง การออกเสียงให้ชัดทั้งมัครอจญฺและซิฟาตที่ฐานเกิดของมันโดยไม่มีการหน่วงเสียง

อีกนัยหนึ่งหมายถึง การออกเสียงนูนและตันวีนไปตามขอบเขตหรือบนสิทธิ์ของมัน คือการพิจารณาฐานเกิดและลักษณะการออกเสียง และให้ออกเสียงอิซฮารต่อไปโดยไม่ให้เสียงระหว่างนูนตายกับอักษรอิซฮารตลอดมัจรอจญฺและซิฟาตขาดจากกัน ฉะนั้นเวลาอ่านไม่ให้หยุดนิ่งที่นูน และไม่ให้เสียงของนูนขาดจากอักษรอิซฮาร การอิซฮารแบ่งออกเป็น ๘ ประเภท

๑. อิซฮารุลฮัลกฺ

๒. อิซฮารุชชะฟะวียฺ

๓. อิซฮารุชชะฟะวียุลอะชัดดุ

๔. อิซฮารุลมุฏเฏาะลัก

๕. อิซฮารุลเกาะมะรียะฮฺ

๖. อิซฮารุลอาม

๗. อิซฮารุลญาอิร

๘. อิซฮารุลอิดฆอม

อิซฮารุลฮัลกฺ หมายถึงการออกเสียงให้ชัดเจน เมื่ออักษรนูนตายและตันวีนไปพบกับบรรดาอักษรที่มีฐานเกิดจากลำคอมี ๖ อักษรได้แก่ ء ع غ ه خ ح เช่น คำว่า

وَيَنْئونَ مَنْ ءَا منَ كُلُّ ءَامَنَ فَسَيُنْغِضُوْنِ مِنْغِلٍّ عَزِيْزٌ غَفُوْرٌ يَنْحِتُوْنَ منْ حلُِّهِمْ عَلِيْمٌ حَكِيْمٌ

وَالْمُنْخَنْقَةُ فَمَنْ خَافَ يَوْمَئِذٍ خَشٍعَةٌ أَنْعََمَ الله مَنْ عَمِلَ صَلِحًا فَلاَخَوْقٌ عَلَيْهِمْ يَنْهَونَ مَنْ هَدَ الله

อิซฮารุชชะฟะวียฺ หมายถึงการอ่านชัดที่ ๒ ริมฝีปาก เมื่ออักษรมีมตายไปกับอักษรภาษาอาหรับทั้งหมด ยกเว้น و ف ب م ي เช่นอ่านว่า

فَلَهُمْ أجْرٌ هُمْ دَرَجَاتٌ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ أَمْثَالَكُمْ وَلَهُمْ رْزْقُهُمْ

لَهُمْ جَنَّتٍ أيُّكُمْ زَادَتْهُ أُمحَسِبْتُمْ نَوْمَكُمْ سُبَاتَا أَمْخَلَقُوا أَمْشَاجٍ نَبْتَلِيْهِ

อิซฮารุชชะฟะวียุลอะชัดดุ หมายถึงการออกเสียงให้ชัดเจนที่สองริมฝีปากพร้อมเน้นเสียงได้แก่อักษรมีมซุกูนพบ วาว หรือฟา ให้เน้นเสียงที่มีมตายโดยไม่มีการอ่านกล้ำหรือหน่วงเสียง เช่นอ่านว่า

لَكُمْ دِيْنَكُمْ وَ لِيَّدِيْن هُمْ فِيْهَاخَلدُون

อิซฮารุลมุฏเฏาะลัก หมายถึงการอ่านให้ชัดเจน ดังนั้นเมื่ออักษรลามซูกูน (لْ) พบกับนูนในคำเดียวกัน หรือต่างคำก็ตามให้อ่านอย่างชัดเจน อย่าเข้าใจผิดว่าเป็นอิดฆอมอย่างเด็ดขาด เช่น

وَجَعَلْنَا أَرْسَلْنَا وَجَعَلْنَا النَّهَارَ مَعَاشًا

อิซฮารุลเกาะมะรียะฮฺ หมายถึงการอ่านชัดที่อักษรลามซุกูนเมื่อพบกับอักษรที่เป็นเกาะมะรียะฮฺได้แก่ أ ب ج ح خ ع غ ف ق ك م و ه ي เช่น

اَلْارْضَ اَلْبَحْرً اَلْغَقُوْرُ اَلْحَمْدُ اَلْجَنَّةُ اَلْكَريم اَلوَدُود اَلخَبِيْرُ الفتّاح اَلْعَلِيْم اَلْقَيُّومُ اَلْيَوْمُ اَلْمُلْكُ اَلْهُدَى

อิซฮารุลอาม หมายถึง การอ่านชัดทั่วไป กล่าวคือเป็นการอ่านออกเสียงให้ชัดที่อักษรตายทั้ว ๆ ไปทั้งมัครอจญฺ สระ ซิฟาต และระดับเสียงสูงต่ำของอักษรนั้น ๆ เช่น

وَهُم مُّهْتَدُونَ وَاضْرِبْ لَهُم مَّثَلاً أَصْحَابَ الْقَرْيَةِ إِذْ جَاءَهَا الْمُرْسَلُونَ بَلْ هُمْ قَومٌ يَعْدِلُون

อิซฮารุลญาอิร หมายถึง การออกเสียงให้ชัดที่อนุญาต กล่าวคือการออกเสียงให้ชัดที่มีมซุกูนและยา ไม่อนุญาตให้อ่านกล้ำหรืออ่านปนกันแบบอิดฆอมไม่ว่าจะอยู่ในคำเดียวกันหรือต่างคำก็ตาม เช่น

عُمْىٌ أَلَم يَجِد أَلَمْ يَجْعَلْ كَيْدَهُمْ

อิซฮารุลอิดฆอม หมายถึงการอ่านออกเสียงให้ชัดเจนของอักษรที่เป็นอิดฆอม ได้แก่นูนตายพบกับอักษร ยา หรือวาว ที่อยู่ในคำเดียวกัน ซึ่งต้องไม่อ่านนูนซุกูนกล้ำเข้าไปในอักษรยา หรือ วาว เช่น

دُنْيَا : ءا تِنَا فِى الدُّنْيَا حَسَنَةً

بنْيَانٌ : كَأنَّهُمْ بُنْينٌ مَّرْصُوص

قِنْوَانٌ : مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَّةٌ

صِنْوَانٍ : وَغَيْرُ صِنْوَانٍ يُسْقَى بِمَاءٍ وَاحٍدٍ