D- Sreta Insan

" هَلْ أَتَى عَلَى الْإِنسَانِ حِينٌ مِّنَ الدَّهْرِ... إِنَّ الْأَبْرَارَ يَشْرَبُونَ مِن كَأْسٍ كَانَ مِزَاجُهَا كَافُورً ...(5) إِنَّ هَذَا كَانَ لَكُمْ جَزَاءً وَكَانَ سَعْيُكُم مَّشْكُورًا (22)"

"Ebrar (qenc) ji amanek vedixun ku tama kafra behişt didit* Ji kehniyek ku bendeyn (pakn) Xud j vedixun (behr werdigirin) ew car dikin* Ew nezra xwe pk tnin ji rojek ku ezabek dijwar heye ditirsin* xwarina xwe digel w end ku divn ( bo wan lazim e) didin jar sw sra* ( dibjin) em bo xatir Xud raz bna w didin hewe em di hember w da qe tişt sipas ji hewe naxwazin* Em ji Rebb xwe ditirsin ji ber rojek (qyamet) ku dijwar ne xweş e* Vca Xud ewa ji gr girifta w roj diparzit şad keyfxweş ser wa da r d dikit* li baranber xwe ragirtin sebra wa da behişt cilkn hevrşim dikit behra wan* di w hal da pal didin textn sipeh li wder i tengaviy ji tava roj sermay nabnin* sbera wa (darn behişt) diu ser wa da girtye inna vqiy wa rihmet hsan e* li dora wa amann ji zv qedehn şşey (ku tij baştirn xwarin vexwarin in) digernin* amann şşeyyn ji zv ku qas lazim hatine hazir kirin* ...* lawn n gehiştyn wek luln bilave ku her hene (bo xizmeta wan) li dora wa dizivirin tn diin* Li wder gelek gelek nimeta berfireh ya qudret tu dibn* Cilkn teng (nazik) ji hevrşim kesek ku leylan didit ber wa da ne p bazinn ji zv hatine xemilandin Xud ewa av didit bibe xwarinek pak temz* Ev ceza kiriha hewe ye xebat koşna hewe meqbl ch sipas ye...". (Insan 5-22)

Qur'an di va ayetn proz da ji Ehl Beyt xeber didit ch way bilind li xwe feda kirin teqway da didit nşan dan ewa nimnn mezinah p n bo beşer hesab dikit daku li dv wa biin ber xwe bidin wa di rka wa da biin ev qewimna tarx ku ev ayetn hen di w der heq da nazil bne şare ye bal meqam dereca wa ya bilind ve teslm bna kamila wa bo Xud Te'ala nşan didit ev end ronah dikit ku ew bendn layiq in ku mizgin ya behişt bo wan hatye her kes p wan biit rka wan bigirit ber xwe w digel wan bt heşr kirin.

Zemexşer di tefsra v ayet da ji Ibn Ebbas riwayetek graye ku bi v away ye: "Hesen Huseyn nexweş bn, Pxember (s.) digel komek n seha wan, gotin ey Ebulhesen bo saxbna zarokn xwe nezrek bike. El, Fatime Fizze ya xuddam, nezr kirin ku eger ji nexweşy sax bibin s roja roj bigirin. Hesen Husey di wa roja da sax bn. Di mala El da tiştek ya xwarin tuneb, Hz. El (a.) ji Şem'n cih s "sa'a" ceh qer kirin. Fatime (a.) sa'ek ji w ceh kir ard pnc tutik nan j kirin ji her yek re yek. Dema wext fitar hat li ser sifr kom bn, xazokek hat ber der mal got: selam li ser hewe bin ey Ehl Beyt a Muhemmed (s.) muhtacek misilman in, xwarinek bidin min. şleh Xud xwarina behişt bidit hewe. Ewa hemyan xwarina xwe ya w şev dan w p qurtek av borandin. Sibeha w roj roj girtin. Di wext fitar da dema li dora sifr kom bn, swyek hat ewan xwarina xwe dan w. Herwiha şeva sis j srek hat xwarin xwest. Ewan fitara xwe ya w şev j dan w. Dema b sibeh El (a.) dest Hesen Huseyn girt bir bal Pxember (s.). Pxember (s.) ber xwe da wan wek dt w ji birna dilerzin. Got: iqas li min girane ez hewe di v hal da bibnim. Paş rab digel wan hat mala Fatime ya kea xwe. Dt ku di ch nimj da mijl ibadet dia ye. Ew j di halek da ye ku zik w bi pişta w ve zeliqye. Dema weha dt ne rahet b. Ceral (a.) nazil b got: ey Muhemmed (s.)! Xud, prozbeh ya ehl v beyt didit te di v hal da sreta Insan di barey wa da li ser Pxembr (s.) xwend.[1]

Tebers di "Mecm'e ul-Beyan" da riwayeta jor nivsye ji xnc w ji El Ibn Ibrahm neql kirye ku bav w ji Ebdullah Ibn Meymn ji dev Imam Sadiq (a.) giraye ku emr kir: "di mala Fatime y da hinek ceh heb. Ew kir hevr peht dann ber xwe ku bixun. Muhtac hat got: Xud rihma xwe li hewe bikit. El (a.) rab s yeka w day. P re swyek hat got: Xud rihma xwe li hewe bikit. El (a.) s yeka d day. p re srek hat s yeka may j da w. Qe ji w xwarin ber wa neket. Paş Xud Te'ala ayetn jor di barey wa da hnart Xud digel her bendeyek y xwe ku xudan v fedakariy bit w ew digel bikit".

Ev heds nşan didit ku ev sret li Medne nazil bye. Eb Hemze y Somal dibjit: " Hesen Ibn Hesen (Eb Ebdullah Ibn Hesen) bo min riwayet kirye ku ev sret hem di barey Ehl Beyt da, nazil bye".[2] Wahid di kitba "Esbab un-Nuzl" li şen nuzla ayeta "we yut'imne et-te'ame e'la hubbih misknen we yetmen we esren" y da weha nivsye: "E'ta ji Ibn Ebbas giraye ku El Ibn Eb Talib (a.) hat girtin ku baxek y xurme di şvek da av bidit di beranber w kiryar da hinek "ceh" kiriha xwe bisitnit. Dema b sibeh ceh xwe girt, s yeka w kirin ard p hinek ji w xwarinek kirin. dema xwarin amade b swyek hat xwarin xwest. Ew xwarin dan w. S yeka d kirin. srek muşrik hat ew xwarin dan w. w roj bir borandin ku ayeta proz nazil b".

Mufessira li ser v end şidandye ku ev ayet di barey El, Fatime, Hesen Huseyn da nazil bye. Her end ibaret ayeta digel hev ferq bin.[3]

Ev ayet dell e, li ser w end ku Ehl Beyt karakn qenc in ku mizgn ya behişti bo wan hatye dayn.


[1] Tefsr ul-Keşşaf, Zemexşer, sreta Insan, Fexr Raz j evriwayet ji Keşşaf ji Wahid neql dike.

[2] Mecm'e ul-Beyan, Tebers, tefsra sreta Insan.

[3] Ihtimal heye ku di Riwayeta Ibn Ebbas da (di kitba esl da) hinek ji heds ketibit. iku ten ji du s yeka d qe xeberdan ne kitine hal dibit j riwayet bi xwe away bit eger webit riwayet nşan didit ku ayat şeva duy nazil bye.