- Ayeta Selewat

إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا

"Bi rast Xud melaketn w selewata li ser Pxember didin, ey gel xwey mana! Hn j selewat selama li ser w bidin". (Ehzab 33)

Di ayetn bory da Qur'an ji pak ya Ehl Beyt hej kirina wan diaxivit aşkera dikit, ku ewan Ehl Beyt a Pxember (s.) mufessira ew bi nav kifş kirine. Nixwe "Al" ewan mexsed j "El, Fatime, Hesen Huseyn in".

Di v ayet da emr hatye kirin bo hnartina selewata li ser Pxember (s.) Al (a.) wy giranqedr ev selewata taybeta wa ye ne kesek d. mezinah ya wa bilind ya derece merteba wan nşan didit, daku ummet ch wa di jyana xwe da nas bikit.

Fexr Raz di tefsra xwe da (el-Tefsr ul-Kebr) riwayetek ji Pxember (s.) dinivsit ku tefsr ronahger wate ya v ayeta şerf e. Weha dinivsit: "ji Pxember (s.) hat pirsiyar kirin, ey Pxember Xud! Em awa selewat li ser te bidin?" Pxember (s.) ferm, bibjin: " ellahumme sall e'la Muhemmedin we e'la Al Muhemmed kema salleyte e'la Ibrahme we e'la Al Ibrahm we barik e'la Muhemmedin we e'la Al Muhemmed...".

Fexr Raz pşya beyana v heds da ayeta selewat tefsr dikit di dewam da dinivsit: " ev delleke li ser mezheb Şafi' [1](ku gotye dana selewat ferz wacib e) iku emr (sell- selewat bidin) bo wucb ferz ye. di dewam da dinivsit: nixwe selewata li ser Pxember (s.) wacib e di teşehud da wacib e, ne di xnc teşehud da.[2]

Paş Fexr Raz di dewam da hikmeta selewat beyan dikit dibjit: "eger Xud melaket selewat didin, d i muhtac heye bi selewata me? Vca ew bi xwe bersiv didit ku: selewata li ser w, ne ji ber ihtiyaca ya w ye bal w ve, eyine digel selewata Xud li ser w d ne muhtac selewata melaketa b, nixwe ev selewat ji bo w endy ku em mezinah, qedr qmet w li bal xwe bidin aşkera kirin. Daku em p w xwey xr bibin ji ber v ye ku Pxember (s.) emr dikit: " ew kes selewatek li ser bidit, Xud deh selewata li ser w didit".

di "Durr ul-Mensr" ya Suyt da hedsek hatye nivsn ku: Ebdurrezaq, Ibn Eb Şeybe, Ehmed, Ebd Ibn Hemd, Buxar, Muslim, Eb Dawd, Tirmiz, Nesa, Ibn Mace Ibn Merduye ji Ke'b Ibn I'cre neql dikin ku ew dibjit: yek got: ey Pxember Xud (s.)! em hn bn ku awa selam li te bikin, jar selewata li ser awa ne? Pxember (s.) ferm bije: "ellahumme sall e'la Muhemmed we e'la Al Muhemmed kema e'la Ibrahme we Al Ibrahm inneke Hemdun Mecd".

di kitba xwe da hejdeh hedsn d ji xnc v heds nivsne ku Ehl Beyt j dikin hevbaş selewata li ser Pxember (s.) ji selewat ra datnin rex w, ku ew ji lay xwey "Sunen" "Cami'a" ve di kitbn wa da dev gelek sehab ya hatye nivsn hinek ji wa sehabyn ev heds riwayet kirine ev in: "Ibn Ebbas, Telhe, Eb Se'd Xudr, Eb Hureyre, Eb Mes'd Ensar, Bureyde, Ibn Mes'd, K'eb Ibn E'mr El Ibn Eb Tlib".

di kitba xwe da hedsek d ji Ehmed Tirmiz neql dikit ku ew ji Hesen Ibn El (a.) neql dikin ku Pxember (s.) ferm: "tima ew kese ye ku nav min li bal w bt birin selewat li ser min nedit".[3]

bi v away feqh alimn me, selewata di teşehhuda nimj da li ser Pxember (s.) Al w wacib ferz zanne[4] gotine gerek e, di nimji da nav Al Pxember (s.) bt birin.

ew kes di v ayeta proz da firk bikit w bi temam bo w ronah eşkere bibit ku armanc ji v destr mezin girtina Al Pxember (s.) ewn ku Xud ji wa psat bir ew pak pak kirin daku ummet p wa biit rka wan bidit ber xwe di zemana fitne gelemşe ya da xwe bi wa bigirit.

Nixwe Ehl Beyt ew kes in ewn ku nimj bselewata li ser wan kr naynit ne durist e ew in serokn ummet ku ber hemyan li wa ye p na wa ye zamin seadeta ummet. Eger ne rast selamet ya rk gotinn wan bya ku tucara xar xirab nabin, Xud destr nedida misilmana ku xwe bi wa bigirin di hem nimj da selewata li ser wa bidin, tekrar bna selewat li ser Muhemmed (s.) Al w ferz bna w di hem nimj da ji ber w qasye ku ber ummet bikevit Ehl Beyt misilman p wa biin bi wa bigirin li ser rka wa gava xwe bavjin, iku Ehl Beyt gelek bereket hjay muhim in dereca wa zde zde bilind e.


[1] şare ye bal gotina ilm "usl fiqh" ve ku li ser t xeberdan. hinek dibjin eger serbendik li hal nebit ku mexsed sunnet e "filen emr" emr li ser ferzbna tişt delalet dikit di ayet da "sell -selewat bidin" hatye ev niha emr bo wucb bi kar tt, nixwe selewata li ser Pxember (s.) Al w, ferz wacib e. Wergr.

[2] el-Fexr er-Raz, el-Tefsr ul-Kebr, tefsra sreta Ehzab eyeta 56.

[3] Ellame Tebateba, el-Mzan.

[4] Muheqqiq Hill ku ji alimn berkety ş'a ji mezinn sed hefty ko ye, dema wacibn nimj dijimrit dibjit: ya heft teşehhud e ku di her nimja du rikat da carek di nimjin s ar rikat da du cara wacib e bt xwendin eger ji qest yek yan herduka bi ch neynit nimja w betal dibit p ra di behsa teşehhud da dibjit di teşehhud bi xwe da gerek e pnc tişt bi ch bn ku yek ji wan şehadet e yek j selewatz li ser Pxember (s.) Al w ye... Şera'i ul-Islam, c.1, bab us-selat.